Error message here!

Error message here!

Zapomniałeś/aś hasła?

Error message here!

Error message here!

Error message here!

Error message here!

Zapomniałeś/aś hasła? Podaj swój adres e-mail.
Otrzymasz link, dzięki któremu zresetujesz hasło.

Error message here!

Powrót do logowania

Close

Jak napisać dobrą recenzję książki


jak napisac dobra recenzje ksiazkiNapisanie recenzji wielu osobom wydaje się być mało wdzięcznym zadaniem. Owszem, czasem może przysporzyć pewnych problemów, ale głównie są one związane z nieumiejętnością doboru odpowiednich słów (jednak od czego mamy wszelkiego rodzaju słowniki?) lub może po prostu z brakiem zrozumienia, o co tak naprawdę chodzi w recenzji. Aby to dobrze pojąć, trzeba najpierw dowiedzieć się, czym tak naprawdę ona jest.

 

Definicji powstało wiele i tak naprawdę wszystkie są prawidłowe, z tym że do jednych lepiej przemawia skomplikowany opis naszpikowany specjalistycznym słownictwem, innych zaś zdecydowanie bardziej przekonają określenia typu “łopatologicznego”. Na użytek tego artykułu posłużę się prostszym sformułowaniem.

Najprościej ujmując, recenzja (w tym przypadku literacka), to po prostu ocena utworu. Jest to gatunek bardzo subiektywny, tzn., że jego krytyka oparta jest na guście, wiedzy oraz wrażliwości artystycznej recenzenta. Aby recenzja była dobra, przekonująca i wiarygodna, recenzent musi wykazać się szeroką wiedzą w zakresie opisywanego tematu (nie zaszkodzi tutaj wtrącić kilku historycznych faktów, a także specjalistycznego słownictwa). Ale po co w takim razie w ogóle pisać recenzje?

Powodów może być wiele, ale chyba najbardziej powszechnym jest chęć podzielenia się wrażeniami z przeczytanej lektury. Książki są różne - lepsze i gorsze, grubsze i cieńsze, dla dorosłych i dla dzieci…i można by tak wymieniać bez końca… A wydawnictwa corocznie oferują setki nowych tytułów, promują kolejnych debiutantów, nęcą coraz to bardziej kolorowymi okładkami… Jak zatem w tym chaosie nie stracić głowy i wybrać interesującą nas pozycję? Odpowiedzią jest recenzja. To ona ma nam wskazać właściwą i interesującą publikację, a przy tym, co ciekawe, sama może dostarczyć literackiej rozrywki, gdyż przybiera różne konstrukcje:

  • informacyjną;
  • felietonową;
  • eseistyczną.

Co je od siebie odróżnia? Przede wszystkim forma. Recenzja informacyjna przypomina sprawozdanie lub opis prezentujący problemowy aspekt. Recenzję felietonową wyróżniają swobodne przemyślenia autora oraz lekki w formie ton, a eseistyczną dbałość o piękną stylistykę i oryginalnie przedstawiony skrajny subiektywizm.

Dwa pierwsze typy nie powinny przysporzyć piszącemu problemów. Zebrać fakty o opisywanym dziele, bez dbałości o literacką formę, z pewnością potrafi każdy. Zabawa ze słowami oraz niewymuszony styl, jaki charakteryzuje recenzję felietonową, dostarczą niemałej rozrywki zarówno recenzentowi, jak i odbiorcy. Trochę inaczej sytuacja przedstawia się z recenzją eseistyczną. Ze względu na trudny styl, jej napisanie wymaga pewnych umiejętności literackich, wiedzy oraz głębszego poruszenia problemu, jednak opanowanie tego gatunku może zaowocować opinią bycia fachowcem w tej dziedzinie.

Bez względu jednak na typ, każda recenzja musi zawierać:

  • część informacyjną;
  • część analityczno-krytyczną;
  • część oceniającą.

Kompozycja tych trzech elementów tak naprawdę jest dowolna (wszystko zależy od wyobraźni autora), ale część informacyjną najczęściej spotyka się na początku recenzji - we wstępie (pewnie dlatego, że zawiera najważniejsze elementy: autor, tytuł książki, często też: datę powstania, gatunek literacki,  wydawnictwo, krótką notkę biograficzną, okoliczności powstania utworu, zarys fabuły), który warto poprzedzić wprowadzeniem, uzasadniającym wybór opisywanej książki.

Osobom, które chcą podnieść walory swojej recenzji i sprawić by była ona bardziej interesująca i lepiej przykuwająca uwagę, radzę przed wstępem dodać lead (czyli pierwszy, krótki akapit, wprowadzający w zagadnienie). Często tych kilka zdań może zadecydować o tym, czy czytelnik wybierze właśnie naszą opinię.

Część druga zawiera takie elementy, jak:

  • tematykę książki;
  • problematykę;
  • najciekawsze wątki;
  • kompozycję;
  • język.

Tutaj też jest miejsce na opisanie szaty graficznej lub zamieszczenie kilku pasujących cytatów, które również świetnie się sprawdzą w części oceniającej, np. jako potwierdzenie wyciągniętych z lektury wniosków. Ta oceniająca część jest bowiem najważniejsza w całej recenzji, dlatego powinna być najbardziej rozbudowana. Zawiera elementy wartościujące, które odróżniają ją od innych podobnych gatunków. Recenzent wyraża swoją subiektywną opinię na temat opisywanego dzieła, często za pomocą przedstawienia jego wad i zalet. Najczęściej spotykany schemat to taki, który zawiera podział na pozytywne i negatywne aspekty książki.

Jeżeli recenzowana jest książka tłumaczona z języka obcego, warto wymienić nazwisko tłumacza; ba, każdy szanujący się recenzent wręcz powinien to zrobić. Bowiem odbiór tej samej książki, przetłumaczonej przez dwie różne osoby, może być całkowicie inny. Warto zatem zwrócić uwagę na jakość tłumaczenia, które można pochwalić, jeśli jest dobre, ale też zganić, jeśli jest marne, a książka słabo zredagowana. 


 W recenzji, tak jak i w innych tekstach, nie może zabraknąć podsumowania. Może na przykład wskazywać krąg odbiorców książki, czy odwołać się do osądów innych, którzy jednak traktowani są jako autorytet w omawianej dziedzinie.


To tyle jeśli chodzi wymogi formalne, ale przed przystąpieniem do pisania recenzji, oprócz znajomości formy, trzeba jeszcze pamiętać o kilku ważnych aspektach:

  • trzymać się tematu – recenzja, to ocena konkretnej książki, zbędne dygresje, uwagi i komentarze niekoniecznie każdemu mogą wydać się interesujące;
  • nie streszczać – w wielu recenzjach można się spotkać z dokładnym opisem książki, rozdział po rozdziale, a przecież wystarczy krótki szkic fabuły, który podpowie czytelnikowi, czy jest to dla niego interesująca tematyka;
  • nie spojlerować – nie ma chyba nic gorszego, niż poznać zakończenie jeszcze przed rozpoczęciem lektury;
  • nie plagiatować – obok spojlerowania, to jeden z grzechów głównych recenzji, a prawda o pochodzeniu tekstu, prędzej czy później, i tak wyjdzie na jaw (najlepiej przystąpić do pisania recenzji bez zaznajamiania się z oceną innych – to pozwoli uniknąć kopiowania tekstu, nawet bezwiednie, a jednocześnie zagwarantuje szczerość osądu);
  • uważać na gramatykę, ortografię, stylistykę i interpunkcję – każdy szanujący się recenzent chce być wiarygodny, a tekst pełen błędów i byków z pewnością tego nie zagwarantuje;
  • przygotować się, przed przystąpieniem do pisania – zebranie i zapisanie wszystkich informacji, które wg recenzenta powinny znaleźć się w tekście dadzą mu pewność, że o niczym nie zapomni;
  • przemyślana opinia – to ważne, bo ułatwia zebranie i przedstawienie argumentów broniących zdania;
  • nie używać kolokwializmów – określenia typu „fajny”, „cool”, „beznadziejny” itp. były może odpowiednie w wypracowaniu z podstawówki, a recenzja to ocena sztuki – literatury – nie wolno o tym zapominać!
  • przeczytać swój tekst – przed publikacją (lub upublicznieniem w inny sposób) recenzji, warto najpierw przeczytać ją kilka razy, a najlepiej zrobić to następnego dnia po zakończeniu pisania – świeży umysł wyłapie dużo więcej błędów i podpowie dużo lepsze pomysły na poprawki;
  • redagować – nie należy bać się skracać tego, co w bólach udało się stworzyć, często popełnianym błędem jest wstawianie na siłę zbędnych zdań i oklepanych frazesów, a zatem np. informacje o numerze ISBN można sobie spokojnie darować;
  • pisać szczerze – jeżeli książka recenzentowi się podoba, to musi on o tym napisać, jeżeli nie, to również musi o tym napisać – wyrażenie swojej opinii jest ważne, bo temu właśnie służy recenzja!
  • nie zaprzeczać sobie – jeżeli już w tekście pojawiły się argumenty „za” lub „przeciw” opisywanej lekturze, to należy się tego trzymać, bo zawarcie w jednym zdaniu peanów pochwalnych na temat np. głównego bohatera, by w kolejnym obrzucić go błotem, jest mało profesjonalne i świadczy tylko o niezdecydowaniu recenzenta i braku wyrobionego osądu;
  • wybierać mądrze – jeżeli to tylko możliwe, recenzent powinien pisać o takich książkach, które go w jakiś sposób poruszyły, wywarły wrażenie, wywołały jakieś emocje – to daje gwarancję, że recenzja będzie rzetelna, bo nie ma chyba nic gorszego niż pisanie na siłę;
  • unikać biografii – krótka notka na temat autora dzieła jest jak najbardziej na miejscu (zwłaszcza jeżeli zawiera ciekawą anegdotę lub mało znany fakt z jego życia), natomiast pisanie rozprawy o życiu i twórczości stanowi lekką przesadę;
  • uzasadniać – używanie argumentów sprawi, że recenzja będzie bardziej wiarygodna;
  • wyróżnić się – czasem warto wyjść poza ramy i schematy, więc próbowanie czegoś nowego i nie trzymanie się na siłę tego co powyżej napisane, może sprawić, że powstanie nowy gatunek recenzji.

      Jeżeli po lekturze tego artykułu literacka opinia na temat książek nadal wydaje się być ciężkim do ugryzienia gatunkiem, to szczerze zachęcam aby czytać gotowe recenzje książek. Wiele przykładowych, bez problemu można znaleźć w portalu BookHunter.pl (wystarczy wybrać książkę i kliknąć w zakładkę “Recenzja”, lub posazukać w katalogu recenzji). Teraz kolej na Twoją. Powodzenia!

 

Bibliografia:

1. M. Kożdoń-Dębecka, W. Łuka, B. Sułek-Kowalska, B. Tumiłowicz, S. Zawiśliński
2. Podstawy warsztatu dziennikarskiego, Wydawnictwo Skorpion, Warszawa 2012, s.105-118.
3. http://www.alekulturka.com/2012/07/jak-napisac-recenzje-ksiazki.html
4. http://www.bryk.pl/jak_pisac/recenzja
5. http://jak-napisac.klp.pl/a-9526.html
6. http://www.definicja.org/Objasnienie-jezykowe/recenzja.php

 

Autor: Haneczka

Czy masz coś do dodania?
Komentarze (8)

(zabezpieczenie przed botami)

/1000 wykorzystanych znaków


2016-01-11 16:39

Spokojnie! Artykuł został poprawiony, oczywiście wkradł się błąd, za co przepraszamy. Oczywiście warto wspomnieć o tłumaczu, gdyż od tego często zależy odbiór książki. Chyba że np. jest to książka o "neutralnej" treści (nie wiem, przewodnik po Pradze), to nie jest to zbyt konieczne.

2015-10-21 09:36

Jeżeli po przeczytaniu czarno na białym widać, że tłumacz nie pracował nad przekładem rzetelnie, to jak można o nim nie wspomnieć? Rozumiem pominiecie, jeżeli tłumaczenie jest zadowalające.

2015-08-30 22:40

Racja! Unikać podawania nazwiska tłumacza, a także jakichkolwiek uwag na temat przekładu, bo piszecie do kiepskiego portalu, którego czytelnicy ogarniają tylko erotyczne sceny w "50 Shades of Grey" i po co mieliby się rozpraszać jakimiś głupotami.

2015-08-28 21:38

Pomijanie nazwiska tłumacza jest po prostu świadectwem totalnego niezrozumienia procesu wydawniczego. A jeśli zamieszczamy cytaty, naruszeniem przysługujących mu praw autorskich.

2015-08-28 20:50

Informacja o nazwisku tłumacza jest bardzo ważna, niekiedy dzieło zostało przełożone kilkakrotnie, czytelnikowi należy się więc informacja, czy recenzujemy przekład Barańczaka, czy Paszkowskiego - bo to będą dwie zupełnie inne książki. W każdym innym wypadku nazwisko tłumacza również może zachęcić lub zniechęcić czytelnika do sięgnięcia po książkę.

2015-08-28 20:10

Jak obszerna może być recenzja?

2015-07-05 10:00

Akurat z tym, że nie istotne jest nazwisko tłumacza, stanowczo się nie zgadzam. Czasami jest to wręcz najważniejsza informacja. Zły tłumacz może "zabić" nawet najgenialniejszą książkę.

2015-03-07 18:09

Bardzo ciekawy tekst i pomocny, szczególnie osobom, zaczynającym pisać recenzje.

Ostatnie patronaty
Popularne Tagi

Najaktywniejsi użytkownicy w tym miesiącu:

NovaeRes - 810 ptk.
Sirroco - 777 ptk.
Mery - 649 ptk.
aleksandra.wen - 588 ptk.
AniaQuokka - 581 ptk.

zobacz pełny ranking

25073 książek
nasz cel: 30 000, do dodania pozostało 4927

2888 adaptacji
nasz cel: 3 000, do dodania pozostało 112

3900 autorów ze zdjęciami
nasz cel: 4 000, do dodania pozostało 100

Losowy cytat

"(...) talent był dla mnie zawsze dowodem na istnienie Boga. Tak samo jak miłość."


Dennis Lehane

Gdzie jesteś, Amando?
BookHunter.pl
O nas
Nasze logo
Punktacja
Do pobrania
Kontakt
Przyłącz się!
Zespół
Kogo szukamy?
Partnerzy
Wspólne cele
Dla wydawnictw
Współpraca
recenzencka

Patronat medialny
o BookHunter
Copyright © 2015 - 2017 by BookHunter.pl
O nas | Zbieraj punkty | Zespół | Regulamin | Kontakt