• anna.klata

Jim Al-Khalili "Świat według fizyki", czyli pomiędzy Tysonem a Penrosem


źródło okładki: https://sklep.zysk.com.pl/swiat-wedlug-fizyki.html


Tytuł: Świat według fizyki
Tytuł oryginalny: The World According to Physics
Autor: Jim Al-Khalili
Wydawnictwo: Zysk i S-ka
Data wydania: 05.04.2022
Liczba stron:300
ISBN: 978-83-8202-505-7

Fizyka – już samo to słowo w wielu wywołuje dreszcze i nieprzyjemne wspomnienia z czasów szkolnych, gdy przy tablicy byliśmy zmuszeni wypisywać, często zupełnie niezrozumiałe, ciągi liczb i symboli. W salach, które nie były wyposażone nawet w podstawowym stopniu, żeby przeprowadzić najprostsze doświadczenia, nauczyciele gnali z materiałem, żeby „wyrobić się” z podstawą programową. Chyba, że ktoś był jedną z tych osób, które chodziły do klasy o profilu matematyczno-fizycznym. Ci mieli jeszcze jakąkolwiek szansę, żeby fizyka stała się naprawdę ciekawym, a nawet fascynującym przedmiotem.


Na łamach Bookhuntera pisałam już o kilku pozycjach, które miały na celu przybliżenie skomplikowanych zjawisk fizycznych i praw nimi rządzącymi. Od fizyka-celebryty Neila deGrassa Tysona, przez Bogdana Krajewskiego aż po prawdziwego skandalistę tego środowiska, czyli Rogera Penrose’a. Jak najnowsza książka Jima Al-Khaliliego, fizyka kwantowego i gospodarza programów BBC, plasuje się na tym tle?


Al-Khalili również stara się „oswoić” fizykę i sprawić, aby z wiedzy tajemnej stała się bardziej zrozumiała dla przeciętnego zjadacza chleba a nawet, o zgrozo, humanisty. Dlatego wzięłam na siebie recenzowanie tego typu pozycji – jako magister kulturoznawstwa Ameryki Łacińskiej mam tyle wspólnego ze współczesną fizyką, co z tancerzami z Cirque du Soleil. Skoro znajduję się idealnie w grupie docelowej tychże autorów to czemu nie sprawdzić, czy podołali zadaniu, w tym Al-Khalili?


Świat według fizyki znajduje się gdzieś pośrodku, jeśli chodzi o poziom przystępności przekazywania informacji i nakreślania teorii. Nie wiem, na ile jest to kwestia tłumaczenia, ale przykładowo niektóre aspekty wydawały mi się wytłumaczone w odrobinę prostszy sposób w Astrofizyce dla zabieganych deGrassa Tysona (Insignis, 2017). Al-Khalili nie ucieka od problemów prawie filozoficznych, które też stawiają sobie fizycy – o ile Tyson skupia się na podstawach podstaw, to Brytyjczyk wchodzi na wyższy poziom – być może też jego styl, przypominający profesora opowiadającego o swojej dziedzinie z autentycznym entuzjazmem bardziej mi się spodobał. Obydwaj posługują się prostymi metaforami, aby przybliżyć tak abstrakcyjne koncepcje, jak ogólna teoria względności Einsteina.


Ich perspektywy też znacząco się różnią - Neil deGrasse Tyson patrzy na świat jako astrofizyk – dla niego Ziemia jest jedynie wycinkiem Wszechświata. Jim Al-Khalili jako fizyk kwantowy skupia się na tych najmniejszych i najbardziej podstawowych prawach rządzących światem, ale głównie w odniesieniu do Ziemi. Wspomina oczywiście o czarnych dziurach, datowaniu Wszechświata i tym podobnych kwestiach, ale jest to ciągle spojrzenie z naciskiem na skalę mikro. W pewnym sensie te dwa spojrzenia połączył Bogdan Krajewski w Wyobraź sobie Wszechświat (Novae Res, 2020), który przyjrzał się zarówno kwarkowym i leptonom, jak i Syriuszowi i Alfa Centauri.


Dlatego, jeśli ktoś chciałby „odczarować” fizykę, to wydaje mi się, że o ile Świat według fizyki nie będzie może najlepszym wstępem dla zupełnie początkujących, jest zapewne cenny dla wszystkich, którzy mają już za sobą lekturę choćby którejś z książek deGrassa Tysona. Ja sobie ją cenię za prostotę przekazu w sposób który go nie spłyca i nie trywialzuje jego istoty. Jest jak spotkanie ze starym mędrcem, który opowiadając o rodzynkach w keksie, przekaże Ci jednocześnie prawdę o Wszechświecie. Zabrzmiało odrobinę górnolotnie i pretensjonalnie? Pewnie tak, chociaż w mojej ocenie najlepiej oddaje ducha tej książki – to nie będzie prosta lektura do pochłonięcia w jedno popołudnie. Będzie wymagać od czytelnika skupienia i wyciszenia – lecz jeśli odważycie się w nią zagłębić, nie pożałujecie.


autorka: Anna Klata

60 wyświetleń0 komentarzy

Ostatnie posty

Zobacz wszystkie